Etiketler

Soru — Öyle zannediyorum ki, milletimizin ismi hususunda, benim gibi, birçok gençlerin de bilgisi yoktur. (Türk), ne mânaya gelir?

Cevap — (Türk) kelimesinin, (türemek) mastarından geldiğini iddia edenler olduğu gibi, (kuvvetli) anlamına geldiğini söyliyenler de vardır. Türk illerinde uzun yıllar dolaşıp, o sahalardaki Türkçeyi tetkik eden ve büyük bir lûgat kitabı meydana getiren Kâşgarʹlı Mahmud, (Dîvân-ü Lûgaat-it-Türk) adını verdiği bu kitabında (Türk) kelimesi ve Türkler hakkında şunları söyler:

«Türklere (Türk) adını Ulu Tanrı vermiştir, diyorum. Çünkü, bu hususta bir hadîs-i kudsî vardır. Bu hadîsi bana Kâşgarlı Halef oğlu Hüseyin söyledi. Ona da, İbnülgarkî söylemiş. İbn-i Ebîdünya diye tanınan Ebû Bekir Müfid Cercerâîʹnin, âhir zaman üzerine yazdığı bir kitapta Peygamberimize kadar vardırdığı şöyle bir hadîs-i kudsî varmış: «Yakuulullahu celle ve azze: İnne lî cünden; semmeytühüm-üt-Türke ve eskentühüm-ül-maşrika; faizâ gadibtü alâ kavmin, sallattuhum aleyhim = Tanrı diyor ki: Benim birtakım askerlerim vardır ki, adlarını TÜRK koydum; onları doğuda yerleştirdim; herhangi bir kavme gazap ettim mi, Türkleri onların üzerine musalat ederim, saldırtırım.»

İşte bu, Türklerin bütün insanlardan üstün olduğunu gösterir. Çünkü Tanrı, onlara ad vermeyi, bizzat kendi, üzerine almıştır. Onları, yeryüzünün en yüksek yerinde, havası en temiz ülkelerde yerleştirmiş ve onlara «kendi ordum» demiştir. Türklerde bu ilâhî meziyetlerden başka, güzellik, sevimlilik, hoşluk, edep, terbiye, büyükleri sayma, sözde durma, sadelik, öğünmemek, yiğitlik, mertlik gibi öğülmeye değer meziyetler de vardır.

Bu kelime, hem müfret, hem de cemi olarak kullanılır.

Gene bu kelime, vakit, zaman ifade eden bir kelime olarak, muayyen bir zamanın, bir müddetin ortası mânasına da gelir: (Türk üzüm ödü = üzümün tam olgunluk zamanı), (Türk kuyaş ödü = gün ortası; güneşin tam zevalde bulunduğu vakıt), (Türk yiğit = Yiğitlik, gençlik çağının ortası).

(Dîvân-ü Lugaat-it-Türk) de, bir de Türk Dili hakkında bir hadîs zikredilmektedir: (Taallemû lisâne-t-Türk-i; liennehüm milken tıvâlâ = Türk dilini öğreniniz; çünkü onların çok uzun bir zaman devam edecek saltanatları olacaktır).

Türkler, bilhassa Yağma Türkleri, güzellikleriyle meşhur oldukları için, (Türk) kelimesi İranlı şairlerin dilinde (güzel) sıfatı yerine kullanılmıştır. Hâfız-ı Şîrâzî, bir gazelinde şöyle der:

Eger an türk-i Şîrâzî be-dest âred dil-i mârâ,
Be-hâl-i hindüyeş bahşem Semerkand ü Buhârârâ.

Tercümesi şöyle olabilir: (Eğer o Şirazlı güzel, bizim gönlümüzü eline alırsa, yani bizi severse, onun bir siyah benine Semerkand ile Buharaʹyı bağışlarım.)

Milletimizi öğen bu ilâhî ve bediî sözlere Atatürkʹün şu vecize-imanını da ilâve edelim: Ne mutlu Türküm! diyene.¹

boşbakanın noterinin ve bilimum dalkavuğunun milli bayram alerjilerinin yerini seçim yarışına bıraktığı gün olan 29 Ekim ki bu arada cumhuriyetimizin de kuruluşudur sebebiyle esip gürleyen bir yazı yazmak istemediğim için babaannemin hayat mecmualarında bulduğum bu yazıyı noktasına dokunmadan paylaşayım istedim

Divân-ı Lügati’t Türk malumunuz Araplara Türkçe’nin Arapça’dan bir eksiği olmadığını kanıtlamak amacıyla 1072 yılında Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan bir eser, eser diyorum çünkü sözlük, ansiklopedi, antoloji ve hatta Türk’lerin ilk haritasını içinde barındıran bir derleme
yukarıda yazdığım her şeyi ben de ilk defa duymuş bulunmaktayım hatta madem bahsini açtım ilk Türk haritasını da ekleyeyim

İlk Türk Haritası - Kaşgarlı MahmutHarita aslen doğuyu yukarıda gösteriyormuş ki resimdeki günümüz haritaları gibi kuzey yukarıda olacak şekilde dönderilmiş hali
Haritanın merkezinde (kırmızı çizgi içindeki alan) Orta Asya var ve kenarlara gidildikçe ölçek küçülmekte

Renklerin sembolleri şu şekilde:
mavi: nehir,
yeşil: deniz,
açık sarı: çöl,
kırmızı: dağ,
sarı: şehir, ülke ve halklar

Rakamlar ise şöyle:
1 Bulgaristan (İdil – Volga Bulgar Devleti)
2 Hazar Denizi
3 Rusya
4 İskenderiye
5 Mısır
6 Taşkent
7 Japonya
8 Çin
9 Balasagun
10 Kaşgar
11 Semerkand
12 Irak
13 Azerbaycan
14 Yemen
15 Doğu Somali
16 Doğu Sahra
17 Etiyopya
18 Kuzey Somali
19 İndus Nehri (Pakistan)
20 Hindistan
21 Seylan (Sri Lanka)
22 Kaşmir
23 Yecüc Mecüc
24 Dünyayı çevreleyen deniz²

Kaynak:
1 Türkçeyi İyi Biliyor musunuz? – Ş. Kutkan – Hayat Mecmuası 1961
2 The First Turkish World Map, by Kashgari (1072)

Reklamlar